Jak zmienił się system awansu nauczycieli od 1 września 2026 roku?
Od 1 września 2026 roku wprowadzono reformę systemu awansu zawodowego nauczycieli, która zlikwidowała stopnie nauczyciela stażysty oraz nauczyciela kontraktowego. W praktyce oznacza to, że nowi nauczyciele nie rozpoczynają już stażu na stopień kontraktowego ani nie muszą składać planu rozwoju zawodowego zgodnie z dawnymi procedurami. Nowy model awansu opiera się na przygotowaniu do zawodu i uzyskaniu stopnia nauczyciela mianowanego, co uprościło i zmieniło dotychczasowe zasady stażu i rozwoju zawodowego.
Warto jednak podkreślić, że reforma nie objęła wszystkich nauczycieli. Część osób, które uzyskały stopień nauczyciela kontraktowego przed 1 września 2026 roku, nadal może kontynuować awans na stopień mianowanego według przepisów przejściowych, zachowując dawne wymogi, w tym obowiązek składania planu rozwoju zawodowego.
Do kiedy nauczyciel stażysta musi złożyć plan rozwoju zawodowego w dawnym systemie?
W dawnej procedurze, obowiązującej przed 1 września 2026 roku, nauczyciel stażysta rozpoczynający staż miał obowiązek złożenia planu rozwoju zawodowego w ciągu 20 dni od rozpoczęcia zajęć w szkole. Plan ten składał dyrektorowi szkoły, który następnie miał 30 dni od rozpoczęcia zajęć na zatwierdzenie dokumentu lub zwrócenie go do poprawy.
Plan rozwoju zawodowego był wówczas kluczowym elementem stażu, służącym zaplanowaniu zadań i działań rozwojowych nauczyciela na czas trwania stażu. Współpraca z opiekunem stażu, realizacja zatwierdzonego planu oraz ocena dorobku zawodowego po zakończeniu stażu stanowiły integralne części całego procesu.
Należy jednak podkreślić, że terminy te dotyczą wyłącznie dawnych zasad i nie obowiązują nauczycieli, którzy rozpoczęli pracę po reformie z 2026 roku.
Jakie terminy obowiązują nauczycieli korzystających z przepisów przejściowych?
Dla nauczycieli, którzy uzyskali stopień kontraktowego do 31 sierpnia 2026 roku i kontynuują awans na stopień mianowanego zgodnie z przepisami przejściowymi, sytuacja wygląda inaczej. W ich przypadku staż na mianowanego może trwać do 1 roku i 9 miesięcy, a w szczególnych przypadkach, na przykład przy posiadaniu stopnia naukowego doktora, nawet 9 miesięcy.
Osoby te muszą złożyć wniosek o rozpoczęcie stażu wraz z planem rozwoju zawodowego nie później niż w ciągu 14 dni od rozpoczęcia zajęć szkolnych. Termin ten jest krótszy niż w dawnej procedurze i dotyczy specyficznej ścieżki awansu, która będzie dostępna tylko do 31 sierpnia 2027 roku.
Po złożeniu dokumentów dyrektor szkoły dokonuje zatwierdzenia planu lub zwraca go do poprawek, a następnie nauczyciel realizuje zaplanowane działania i współpracuje z opiekunem stażu. Po zakończeniu okresu stażu sporządza sprawozdanie, które jest oceniane przez dyrektora w celu przyznania stopnia mianowanego.
Co powinni wiedzieć nauczyciele zaczynający pracę po reformie?
Nauczyciele, którzy rozpoczynają pracę po 1 września 2026 roku, powinni mieć świadomość, że nie obowiązują ich dawne terminy i procedury związane z planem rozwoju zawodowego. Reformowany system awansu zlikwidował stopnie stażysty i kontraktowego, a także zrezygnował z obowiązku składania planu rozwoju w formie znanej z poprzednich przepisów.
Nowa ścieżka zawodowa skupia się na przygotowaniu do zawodu i uzyskaniu stopnia nauczyciela mianowanego w sposób uproszczony i odmienny. Dlatego podawanie terminu 20 dni na złożenie planu rozwoju w ich przypadku jest nieaktualne i może wprowadzać w błąd.
Zaleca się, aby osoby te dokładnie zapoznały się z aktualnymi regulacjami obowiązującymi w ich placówkach oraz skonsultowały się z działem kadr lub doradcą zawodowym, by uniknąć nieporozumień i spełnić obowiązki zgodnie z nowym systemem.
Dlaczego ważne jest rozróżnienie między dawnym a obecnym systemem awansu?
Kluczowym elementem jest ustalenie, czy nauczyciel podlega dawnemu systemowi awansu i przepisom przejściowym, czy też zaczyna karierę zawodową w nowym modelu. To rozróżnienie wpływa bezpośrednio na terminy i obowiązki związane z planem rozwoju zawodowego oraz złożeniem wniosku o staż.
Podsumowując:
- Dawny termin na złożenie planu rozwoju to 20 dni od rozpoczęcia zajęć i dotyczył nauczycieli stażystów przed reformą.
- Termin 14 dni od rozpoczęcia zajęć obowiązuje nauczycieli kontraktowych objętych przepisami przejściowymi, którzy kontynuują ścieżkę awansu na mianowanego.
- Nauczyciele zaczynający pracę po 1 września 2026 roku nie składają planu rozwoju zawodowego zgodnie z dawną procedurą.
Weryfikacja statusu zawodowego, daty uzyskania stopnia oraz obowiązujących przepisów jest niezbędna, by wypełnić wymagania formalne zgodnie z aktualnym stanem prawnym.
Podsumowanie
Reforma systemu awansu nauczycieli, która weszła w życie 1 września 2026 roku, wprowadziła istotne zmiany w obowiązkach dotyczących planu rozwoju zawodowego. Dawny obowiązek składania planu przez nauczyciela stażystę w terminie 20 dni od rozpoczęcia zajęć dotyczy jedynie sytuacji sprzed reformy lub nauczycieli korzystających z przepisów przejściowych.
Dla tych ostatnich plan rozwoju zawodowego musi być złożony wraz z wnioskiem o rozpoczęcie stażu, najpóźniej do 14 dni od rozpoczęcia zajęć, a sama ścieżka awansu na nauczyciela mianowanego będzie dostępna do 31 sierpnia 2027 roku.
Nauczyciele zatrudnieni po reformie powinni orientować się w nowych, uproszczonych zasadach i nie stosować automatycznie dawnych terminów, aby uniknąć niepotrzebnych błędów formalnych.
Materiały źródłowe
- https://www.gov.pl/web/edukacja/wdrazanie-nowego-systemu-awansu-zawodowego-nauczycieli-w-swietle-przepisow-przejsciowych
- https://samorzad.pap.pl/kategoria/edukacja/awans-zawodowy-nauczyciela-men-przypomina-o-uplywajacych-terminach
- https://www.lex.pl/awans-zawodowy-nauczycieli-a-przepisy-przejsciowe,25246.html
- https://wilanow.um.warszawa.pl/-/awans-zawodowy-nauczycieli
- https://lubuski.znp.edu.pl/wp-content/uploads/sites/98/2025/05/PREZENTACJA-ZNP-Awans-zawodowy-nauczycieli-w-okresie-przejsciowym.pdf