Co daje ubezpieczenie chorobowe przy umowie zlecenia?
Osoba wykonująca zlecenie może dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia chorobowego. Dzięki temu, po spełnieniu warunków określonych w przepisach, może ubiegać się o świadczenia pieniężne w sytuacjach związanych między innymi z chorobą, macierzyństwem lub koniecznością opieki nad bliskim. Samo podpisanie umowy zlecenia nie zapewnia takiej ochrony automatycznie.
Ubezpieczenie jest szczególnie istotne, gdy stan zdrowia uniemożliwia wykonywanie zlecenia i uzyskiwanie z niego przychodu. Osoba objęta ochroną może wtedy ubiegać się o zasiłek chorobowy, jeśli spełnia wymagania dotyczące między innymi okresu ubezpieczenia i ciągłości ochrony. Nie oznacza to jednak, że każde zwolnienie lekarskie automatycznie skutkuje wypłatą świadczenia. Prawo do niego ustala się na podstawie przepisów i konkretnej sytuacji ubezpieczonego.
Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe jest odrębne od ubezpieczenia zdrowotnego. Ubezpieczenie chorobowe może dawać prawo do świadczeń pieniężnych, a zdrowotne zapewnia dostęp do opieki zdrowotnej. Przystąpienie do jednego nie zastępuje drugiego.
Kto może przystąpić i jak zgłosić się do ubezpieczenia?
Warunkiem przystąpienia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu zlecenia jest podleganie z tej umowy obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Jeśli dana osoba nie podlega im z tytułu tej umowy, nie może zgłosić się z niej do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Dlatego przed złożeniem wniosku warto ustalić, jaki jest tytuł do ubezpieczeń i czy składki emerytalna oraz rentowa są obowiązkowe.
Zgłoszenia do ubezpieczeń dokonuje zwykle zleceniodawca jako płatnik składek, na formularzu ZUS ZUA. Formularz obejmuje ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Zleceniobiorca powinien poinformować zleceniodawcę o chęci przystąpienia do ochrony, ponieważ samo zawarcie umowy nie jest równoznaczne ze zgłoszeniem.
Znaczenie ma termin przekazania dokumentów. Jeżeli zgłoszenie zostanie złożone w ciągu 7 dni od rozpoczęcia wykonywania zlecenia, ubezpieczenie może rozpocząć się od wskazanego dnia. Późniejsze zgłoszenie nie obejmuje wcześniejszego okresu ochroną. Warto więc ustalić tę kwestię na początku współpracy, zamiast zakładać, że ubezpieczenie zostanie uruchomione wstecz.
Jakie świadczenia mogą przysługiwać?
Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe może otworzyć drogę do kilku rodzajów świadczeń. Każde z nich ma osobne warunki, dlatego samo opłacanie składki nie przesądza o przyznaniu zasiłku.
- Zasiłek chorobowy może przysługiwać, gdy choroba uniemożliwia wykonywanie zlecenia, a ubezpieczony spełnia wymagania dotyczące okresu ubezpieczenia i pozostałe warunki ustawowe.
- Świadczenie rehabilitacyjne można rozważyć po wyczerpaniu zasiłku chorobowego, jeśli dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy.
- Zasiłek macierzyński może przysługiwać między innymi po urodzeniu dziecka lub przyjęciu dziecka na wychowanie, jeśli spełnione są warunki właściwe dla tego świadczenia.
- Zasiłek opiekuńczy dotyczy określonych w przepisach sytuacji, w których ubezpieczony osobiście opiekuje się chorym dzieckiem lub innym członkiem rodziny.
Zasiłek chorobowy przysługuje co do zasady maksymalnie przez 182 dni. W przypadkach wskazanych w ustawie okres ten może wynosić do 270 dni. Po wykorzystaniu okresu zasiłkowego osoba, która nadal nie może pracować, może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne. Jest ono przyznawane, gdy dalsze leczenie lub rehabilitacja mogą przywrócić zdolność do pracy, maksymalnie przez 12 miesięcy. Przyznanie świadczenia wymaga odrębnej oceny, nie następuje automatycznie po zakończeniu wypłaty zasiłku chorobowego.
Jaki jest okres wyczekiwania na zasiłek chorobowy?
W przypadku dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego prawo do zasiłku chorobowego powstaje co do zasady po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia. Ten czas nazywa się okresem wyczekiwania. Jeżeli choroba pojawi się przed jego upływem, samo zwolnienie lekarskie nie oznacza jeszcze prawa do zasiłku z tego ubezpieczenia.
Przykładowo, jeśli zleceniobiorca zostanie objęty ubezpieczeniem od 1 marca, co do zasady będzie mógł ubiegać się o zasiłek chorobowy po upływie 90 dni nieprzerwanej ochrony. Zachorowanie wcześniej nie daje automatycznie prawa do wypłaty. Warto przy tym sprawdzić, czy do okresu wyczekiwania można zaliczyć wcześniejsze ubezpieczenie chorobowe. Jest to możliwe, gdy przerwa między okresami nie przekroczyła 30 dni.
Liczy się również ciągłość ubezpieczenia. Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z tytułu zlecenia ustaje, gdy przestaje istnieć obowiązek ubezpieczeń emerytalnego i rentowych z tej umowy. Ponowne objęcie ochroną wymaga prawidłowego zgłoszenia. Przerwa może wpłynąć na możliwość skorzystania z wcześniejszego okresu ubezpieczenia przy ustalaniu prawa do zasiłku.
Ile kosztuje dobrowolne ubezpieczenie chorobowe?
Składka na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe wynosi 2,45% podstawy wymiaru i jest w całości finansowana przez zleceniobiorcę. Zleceniodawca zwykle obsługuje zgłoszenia i rozliczenia z ZUS jako płatnik, ale koszt tej składki ponosi osoba ubezpieczona. Podstawę ustala się zgodnie z zasadami właściwymi dla składek emerytalnych i rentowych.
Podstawa dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego podlega ustawowemu limitowi. W danych ZUS wskazano miesięczny limit w wysokości 23 550 zł. Ponieważ limity i zasady rozliczeń mogą się zmieniać, przy obliczaniu składki warto sprawdzić aktualne wartości obowiązujące w danym okresie.
Przystąpienie do ubezpieczenia oznacza opłacanie składki w zamian za możliwość ubiegania się o świadczenia, ale nie gwarantuje ich wypłaty w każdej sytuacji. Znaczenie mają rodzaj świadczenia, spełnienie ustawowych warunków, okres i ciągłość ubezpieczenia oraz podstawa wymiaru. Przed zgłoszeniem warto więc upewnić się, że zlecenie stanowi właściwy tytuł do ubezpieczeń i że dokumenty zostaną przekazane w odpowiednim terminie.
Materiały źródłowe
- https://www.zus.pl/pracujacy/system-ubezpieczen-spolecznych-w-polsce/dobrowolne-ubezpieczenia-spoleczne/dobrowolne-ubezpieczenie-chorobowe
- https://www.zus.pl/swiadczenia/zasilki/zasilek-chorobowy/z-ubezpieczenia-chorobowego/prawo-do-zasilku-i-okres-przyslugiwania
- https://www.zus.pl/firmy/rozliczenia-z-zus/skladki-na-ubezpieczenia
- https://www.zus.pl/documents/10182/167567/Poradnik_umowy_cywilnoprawne/542ecb21-490d-4877-a27f-8524116f08fe
- https://www.zus.pl/documents/10182/167561/Jestes_zleceniobiorca.pdf/723858f0-a920-4528-8b0e-9b0585ab7d87